8 lượt xem

Thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm

Có thể làm giảm quá trình phá hủy sụn và xương trong viêm khớp dạng thấp bằng một nhóm thuốc rất khác nhau được gọi là thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm hoặc DMARD (disease modifying anti-rheumatic drug),

Ảnh minh họa








Nhóm này gồm có thuốc chống sốt rét (cloroquin, hydroxycloroquin), peni- cilamin, sulfasalazin, các thuốc ức chế miễn dịch (azathioprin, cyclophosphamid, methotrexat) và các hợp chất của vàng; gần đây còn có thêm glucosamin sulfat nhưng kinh nghiệm điều trị chưa nhiều.

Điều trị phải bắt đầu sớm, trước khi tổn thương khớp bắt đầu. DMARD không cho hiệu quả ngay, phải cần 4 – 6 tháng điều trị để có đáp ứng đầy đủ. Dùng thuốc lâu dài bị hạn chế do độc tính và mất tác dụng. Nếu một thuốc không có một tác dụng cụ thể khách quan trong vòng 6 tháng, thì phải ngừng thuốc và thay thế bằng một thuốc DMARD khác. Tác dụng phụ của DMARD xảy ra thường xuyên và có thể đe doạ tính mạng; cần phải theo dõi cẩn thận để tránh bị nhiễm độc nặng.

Có thể xảy ra các rối loạn (về máu ức chế tuỷ xương) trong thời gian điều trị với các DMARD. Phải xét nghiệm máu trước và trong khi điều trị và cảnh báo người bệnh phải báo cáo ngay bất cứ triệu chứng bất thường nào như: chảy máu, bầm tím, xuất huyết dưới da, nhiễm khuẩn, đau họng hoặc sốt.

Có ý kiến cho là phối hợp DMARD có thể hiệu quả hơn là dùng một thuốc, nhưng độc tính lại tăng nên cần phải cân nhắc. Dù dùng một thuốc hay phối hợp, các DMARD phải được các thầy thuốc chuyên khoa chỉ định để đảm bảo dùng thuốc an toàn và có lợi nhất.

Cloroquin ít tác dụng hơn các DMARD khác nhưng thường dung nạp tốt hơn. Cloroquin có thể được chọn trong điều trị viêm khớp dạng thấp nhẹ. Cloroquin không được dùng để điều trị viêm khớp vẩy nến. Dùng lâu dài cloroquin có thể gây bệnh ở võng mạc, nên cần phải khám mắt trước và trong khi điều trị. Sulfasalazin có tác dụng chống viêm tốt và được coi là thuốc hàng đầu của DMARD, nhưng khoảng 25% người bệnh kém dung nạp. Các tác dụng phụ gồm có rối loạn huyết học (ức chế tuỷ xương), độc cho gan, phản ứng da và rối loạn tiêu hoá.
Methotrexat, một thuốc ức chế miễn dịch, cũng được coi là thuốc hàng đầu của DMARD. Liều thấp được dung nạp tốt dùng cho viêm khớp dạng thấp nhưng vẫn có nguy cơ rối loạn máu (ức chế tuỷ xương), độc với gan và phổi. Các thuốc ức chế miễn dịch khác gồm có cyclophosphamid và azathioprin, thường dành cho những người bệnh nặng điều trị với các thuốc DMARD khác không thành công, đặc biệt đối với người bệnh có các biểu hiện ngoài khớp như viêm mạch. Các thuốc ức chế miễn dịch được dùng trong viêm khớp vẩy nến. Các phản ứng phụ gồm có rối loạn máu, rụng tóc, buồn nôn, nôn.

Penicilamin không phải là thuốc hàng đầu và sử dụng bị hạn chế vì nhiều tác dụng phụ gồm có rối loạn máu (ức chế tuỷ xương), protein-niệu và phát ban.

Corticosteroid chống viêm mạnh nhưng còn nhiều ý kiến bàn cãi về điều trị đối với viêm khớp dạng thấp. Lợi ích của thuốc bị hạn chế do nhiều tác dụng phụ và phải được các nhà chuyên khoa kiểm tra. Thường thuốc được dành cho những người bệnh nặng, điều trị bằng các thuốc chống thấp khớp khác không thành công hoặc cho người bệnh có các biểu hiện ở ngoài khớp như viêm mạch. Corticosteroid cũng được dùng để khống chế bệnh trong liệu pháp ban đầu bằng DMARD.

Corticosteroid làm mất chất xương có liên quan đến liều dùng: bắt đầu dùng liều thấp trong 2 năm đầu viêm khớp dạng thấp vừa đến nặng có thể làm giảm tốc độ phá huỷ xương. Phải dùng liều thấp nhất có hiệu quả, như prednisolon uống 7,5 mg hàng ngày chỉ trong 2 – 4 năm, và vào cuối điều trị, liều phải giảm dần để tránh tác dụng phụ có thể có do dùng kéo dài. Cần dùng liều tương đối cao một loại corticoid cùng với cyclophos- phamid để khống chế viêm mạch.

Glucosamin sulfat được coi là thuốc bảo vệ sụn làm ngừng quá trình biến đổi cấu trúc trong thoái hoá xương khớp, ít gây tai biến nhưng phải dùng lâu dài và kinh nghiệm còn ít. Hơn nữa, trong thoái hoá xương, yếu tố viêm rất ít .

Thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm (DMARD):

Ciclosporin (Cyclosporin; Cyclosporin A)

Sulfasalazin

Penicilamin

Methotrexat

Cyclophosphamid